· 

Vitamine K

Gisteren werd bekend dat vanaf volgend jaar pasgeborenen standaard een vitamine K injectie krijgen na de geboorte. Dit in plaats van de druppels die nu standaard gegeven worden. 

Laat ten eerste duidelijk zijn dat ik niet tegen vitamine K profylaxe ben, en ook niet perse tegen de beslissing dat standaard als injectie te gaan geven.

Waar ik wel een probleem mee heb is de geframede informatie en het taalgebruik in de nieuwsberichten die ik er over vind (en waar zorgverleners ook regelmatig niet vies van zijn).

Vitamine K is een vetoplosbare vitamine die helpt bij de bloedstolling. De vitamine wordt gegeven om een paar redenen.

De eerste is dat er van uit wordt gegaan dat alle baby’s met een tekort geboren worden en dat er in moedermelk te kort zou zitten (aan kunstvoeding is het ruimschoots toegevoegd). De tweede is om een ernstige interne bloeding als gevolg van een tekort te voorkomen.

Dat alle baby’s met een tekort geboren worden vind ik persoonlijk discutabel. De natuur is zeker niet altijd perfect of heeft overal een reden voor, maar ik vind ook niet dat je stellig kan spreken van een tekort als je enkel vergelijkt met een goede vitamine K status voor een volwassene. Een baby en een volwassene hebben immers niet dezelfde voedingsstoffen behoefte. Daarnaast is het onjuist dat er in moedermelk te weinig vitamine K zou zitten. Vitamine K is een vetoplosbare vitamine, de onderzoeken die beweren dat er te weinig vitamine K in moedermelk zou zitten komen uit een tijd dat baby’s niet vaak colostrum (de supervette eerste melk) kregen, en een tijd waarin gezegd werd dat een baby niet langer dan 5 minuten aan de borst mocht drinken (waardoor ze niet aan de vette 'achtermelk' toe kwamen). Het “tekort” aan vitamine K via moedermelk kan dus toegewezen worden aan een verkeerd borstvoedingsmanagement, in plaats van dat er te weinig in zou zitten. Ook zijn er aanwijzingen dat de hoeveelheid die een baby eigenlijk nodig heeft niet zo hoog is en dat moedermelk dus precies de fysiologisch juiste hoeveelheid bevat.

Het grote probleem dat ik heb met teksten die zeggen dat “baby's met tekort vitamine K geboren worden en er in moedermelk ook tekort zit”, is dat het insinueert dat een moederlijf niet in staat is om haar baby te voorzien van de juiste voedingsstoffen, en dat moedermelk niet goed genoeg is. Wat voor effect heeft dit op de hoeveelheid moeders die borstvoeding wil (blijven) geven? Er zijn genoeg moeders die stoppen of niet eens beginnen met borstvoeding omdat ze bang zijn dat er niet genoeg voedingsstoffen in hun melk zitten, iets dat gewoon niet waar is. En ook als een moeder wat micronutriënten tekort komt, heeft moedermelk nog steeds talloze voordelen boven kunstvoeding.

Naast dat er specifiek gezegd wordt “de Gezondheidsraad schreef in het advies dat kinderen die flesvoeding [kunstvoeding, flesvoeding kan namelijk ook moedermelk in een fles zijn] krijgen, geen injectie nodig hebben, omdat in die voeding ook al genoeg vitamine K zit.” waardoor ouders in zekere zin de keuze ‘kunstvoeding of een spuit’ krijgen. In de nieuwsberichten staat trouwens ook dat waarschijnlijk iedere pasgeborene een spuit krijgt omdat niet altijd duidelijk is of er borst- of kunstvoeding gegeven gaat worden, en dat het weigeren van de spuit mogelijk is, maar dan worden er op drie momenten na de geboorte druppels gegeven. Een woordkeuze waar ik niet zo goed tegen kan, natuurlijk kan een ouder de injectie weigeren, het is en blijft hun kind, ze moeten helemaal niets.

Wat er in de praktijk gaat gebeuren, vooral in ziekenhuizen, ben ik erg benieuwd naar. Het is mogelijk dat, omdat het standaard praktijk wordt, er regelmatig niet gevraagd wordt wat ouders willen en de injectie gewoon gegeven wordt. Dat klinkt misschien als doemdenken, maar mijn ervaring, en die van vele anderen, is dat nu de vitamine K druppels regelmatig zonder medeweten van de ouders toegediend worden, ook als er is aangegeven dit niet te willen. De tijd zal het uitwijzen, misschien heb ik het helemaal mis.

Dan de bloedingen. Een interne bloeding als gevolg van vitamine K tekort is een complicatie die zelden voorkomt. Van de kinderen die geen vitamine K toegediend krijgen, krijgt naar schatting 1 op de 10.000 tot 1 op de 25.000 een interne bloeding. Het is duidelijk wat de kans op een bloeding groter maakt: te vroeg, ziek of zwak geboren worden, antibioticagebruik, bloedziektes in de familie, een kunstverlossing. Maar het risico is het grootst wanneer een baby een (zeldzame) stofwisselingsziekte heeft.

En het is vooral die laatste groep waarvoor alle baby’s na de geboorte vitamine K krijgen. Je weet immers niet bij de geboorte welke baby een dergelijke ziekte heeft, terwijl je op de andere risicofactoren wel kunt screenen. In dat kader snap ik de keuze voor het standaard willen geven van een injectie zeker. Druppels opgeloste vitamine K geven aan een baby die slecht voedingsstoffen kan verwerken, zal inderdaad minder effectief zijn dan een intramusculaire injectie (en blijkbaar zit er in kunstvoeding zo enorm veel vitamine K, dat ook een baby met een stofwisselingsziekte er genoeg uit kan halen).

De vraag is echter of het het waard is om 10 tot 25 duizend baby’s een injectie te geven om 1 ernstige bloeding te voorkomen. De meeste medici zullen daar uiteraard volmondig ja op zeggen; elk geval is er een teveel. Helemaal als de overtuiging is dat een overschot aan vitamine K niet schadelijk is, zoals in de nieuwsberichten staat. Maar er is geen onderzoek gedaan naar de lange termijn gevolgen van een vitamine K overschot bij baby’s, dus kan dit wel zo stellig beweerd worden? Het is niet zo dat een overschot aan vitamines nooit kwaad kan.

Het wordt niet altijd zo gebracht, maar het is altijd aan ouders zelf om goed geïnformeerd een afweging te maken voor hun kind. Injectie, druppels of helemaal niet. En alles daartussenin.

Om de autonomie om een goede beslissing te maken weer terug te geven aan ouders, moeten media en zorgverleners wel stoppen met fear mongering tactieken en ongenuanceerde informatie rondstrooien. Ik heb al zoveel dingen langs horen komen, van “veel plezier als je baby doodbloed” tot handtekeningen moeten zetten dat de zorgverlener niet verantwoordelijk is (niet accepteren. Naast dat het totaal geen juridische waarde heeft, is dat het gevraagd wordt een teken van wantrouwen). Stop er alsjeblieft mee. Het kent geen winnaars, enkel verliezers.

Meer lezen over vitamine K profylaxe, hieronder staan een aantal links naar artikelen en de links naar de nieuwsberichten.

Reactie schrijven

Commentaren: 0